Categorie archief: activiteit

Lezing – het luxueuze leven van edelen en jonkvrouwen op Huis ter Kleef en wat opgegraven dierlijke resten daarover vertellen

Posted on by
Beantwoorden

Afdeling Kennemerland van de AWN – de Nederlandse Archeologievereniging – organiseert samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. en het Archeologisch Museum Haarlem een lezing over het luxueuze leven van edelen en jonkvrouwen op Huis ter Kleef en wat opgegraven dierlijke resten daarover vertellen. De lezing wordt verzorgd door Kinie Esser, zelfstandig ondernemer en werkzaam bij archeozoölogisch onderzoeksbureau Archeoplan Eco. De lezing wordt mede georganiseerd ter gelegenheid van 780-jaar Haarlem.  

Jean Wauquelin. “Histoire du roi Alexandre” – folio 86 recto. Manuscrit enluminé, milieu du XVème siècle. Musée des Beaux-Arts de la ville de Paris, Petit Palais.

Wanneer: woensdagavond 26 november, aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Waar: Archeologisch Museum Haarlem, Grote Markt 18 K, Haarlem (onder de Vleeshal)
Aanmelden: Deelname is gratis. U kunt zich aanmelden (verplicht) voor de lezing via: aanmeldenarcheologie@outlook.com

Dierlijke resten
Tegenwoordig is het kasteel Huis ter Kleef in Haarlem een ruïne. Maar ooit was het decor voor een adellijk levensstijl, met privileges op jacht en valkerij en feestbanketten in luisterrijke zalen. Bijna 65.000 (!) opgegraven botten zijn in de afgelopen jaren door Archeoplan Eco onderzocht. Ze zijn van minstens 134 verschillende diersoorten die niet alleen vertellen over de copieuze feestmalen, maar ook over de dagelijkse kost. Het zijn tevens de resten van succesvolle jachtpartijen, de roofvogels die daarbij werden gebruikt en de prooien die werden gevangen. Die prooien laten zien dat er specifieke gewoonten bestonden bij de jachtpraktijken.

Afval
Overal in en rond het kasteel is afval terechtgekomen. En omdat geen afvalberg hetzelfde is krijgen we een idee hoe het kasteel werd bewoond en welke activiteiten op de verschillende locaties hebben plaatsvonden. Veel afval is afkomstig van voedsel. Het biedt daardoor ook een inkijkje in de manier waarop maaltijden werden bereid en hoe ze werden opgediend.

Opgraving
Dit alles zijn we te weten gekomen door de systematische en intensieve opgraving die door de leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. (AWH) is uitgevoerd. Die bijzondere prestatie was voor de Rijksdienst Cultureel Erfgoed aanleiding om het archeozoölogisch onderzoek te financieren.

Kinie Esser
Is in 1992 afgestudeerd in de Ecologische Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Sindsdien is ze als zelfstandig ondernemer werkzaam bij het archeozoölogisch onderzoeksbureau Archeoplan Eco. Vanaf 1998 werkt zij samen met Joyce van Dijk. Inmiddels heeft Kinie ruim 30 jaar ervaring met onderzoek aan skeletresten van zoogdieren, vogels en vissen, afkomstig uit honderden vindplaatsen uit Nederland en België, daterend van de vroege steentijd tot in de vorige eeuw.

Lezing archeologie van het vroege Amsterdam

Posted on by
Beantwoorden

Afdeling Kennemerland van de AWN – de Nederlandse Archeologievereniging – organiseert samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. en het Archeologisch Museum Haarlem een lezing over de archeologie van het vroege Amsterdam. De lezing wordt verzorgd door Ranjith Jayasena, senior archeoloog bij Monumenten & Archeologie van de Gemeente Amsterdam

Op 27 oktober 1275 verleende de Hollandse graaf Floris V een tolprivilege aan de inwoners van Amsterdam. In de oorkonde werd Amsterdam voor het eerst vermeld, reden voor het feestjaar Amsterdam 750. Een geboorteakte van Amsterdam was dit niet, maar wat weten we eigenlijk over het ontstaan van Amsterdam en de eerste bewoners? Hoe zag Amsterdam er in dat bewuste jaar, nu 750 jaar geleden uit, hoe groot was de nederzetting en wat zouden we tegenkomen als we een wandeling zouden maken door het Amsterdam van 1275? Vragen die aan bod zullen komen in de lezing van Ranjith Jayasena, waarin nieuwe archeologische inzichten in de vroege geschiedenis van Amsterdam worden gepresenteerd.

De nieuwe vogelvlucht van Amsterdam in 1275. (creatie van Mikko Kriek, BCL Archaeological Support)

Ranjith Jayasena is stadsarcheoloog bij Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam. In 2020 publiceerde hij de eerste synthese van 65 jaar stadsarcheologie in Amsterdam en in 2024 samen met Gabri van Tussenbroek ‘Amsterdam, het water en de mensen. Een dag aan de Amstel in 1275’.

Wanneer: woensdagavond 24 september, aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Waar: Archeologisch Museum Haarlem, Grote Markt 18 K, Haarlem (onder de Vleeshal)
Aanmelden: Deelname is gratis. U kunt zich aanmelden (verplicht) voor de lezing via: aanmeldenarcheologie@outlook.com.

Gezichtsreconstructie van de eerste Amsterdammer, door Maya d’Hollosy.

Lezing glas uit Amsterdamse bodem

Posted on by
Beantwoorden

Afdeling Kennemerland van de AWN – de Nederlandse Archeologievereniging – organiseert samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o., een lezing over glas uit Amsterdamse bodem. De lezing wordt verzorgd door Michel Hulst, glasspecialist verbonden aan Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam.

Diverse bijzondere glazen uit de zeventiende eeuw, opgegraven in Amsterdam. foto: Michel Hulst

Amsterdam heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de productie van luxe glaswerk, het façon de Venise. Dit zeventiende eeuwse glaswerk werd geblazen naar Venetiaans voorbeeld en kreeg in de Lage Landen al snel zijn eigen karakter en vormen. Aan de hand van historische bronnen en archeologische vindplaatsen in Amsterdam wordt nader ingaan op de ontwikkeling, productie en de bijzondere geschiedenis van dit glaswerk.

Wanneer: woensdagavond 28 mei, aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Waar: Archeologisch Museum Haarlem, Grote Markt 18 K, Haarlem (onder de Vleeshal)
Aanmelden: Deelname is gratis. U kunt zich aanmelden (verplicht) voor de lezing via: aanmeldenarcheologie@outlook.com.

Opaakwit schaaltje, met emailbeschildering, boven- en zijaanzicht, inv.nr. WLO-297-3,  foto Monumenten en Archeologie, gemeente Amsterdam

Lezing verdwenen kastelen van Noord-Holland

Posted on by
Beantwoorden

Afdeling Kennemerland van de AWN, de Nederlandse Archeologievereniging, organiseert samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. een lezing over verdwenen kastelen van Noord-Holland. De lezing wordt verzorgd door Nancy de Jong-Lambregts, stadsarcheoloog en coördinator erfgoed bij de gemeente Alkmaar en kastelen-promovenda bij Tilburg Universiteit.

Visualisatie kasteel Oud-Haerlem in Heemskerk. (Beeld: gemeente Heemskerk)

Onderzoek
Noord-Holland is de provincie van de verdwenen kastelen, ooit waren er meer dan 80! In het kader van een promotieonderzoek van Nancy de Jong en Rob Gruben worden een groot aantal kastelen met een dertiende eeuwse oorsprong aan een nader onderzoek onderworpen. De resultaten die hierbij verkregen worden zijn spectaculair, zoals bij kasteel Oud Haerlem bij Heemskerk, en bieden een andere kijk op kastelen, in ruimtelijke zin maar ook in sociaal-economische zin.

Grondradaronderzoek bij kasteel Marquette in Heemskerk (beeld: Nancy de Jong) .

Aanmelden
Wanneer: woensdagavond 26 maart, aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Waar: Archeologisch Museum Haarlem, Grote Markt 18 K, Haarlem (onder de Vleeshal)
Aanmelden: Deelname is gratis. U kunt zich aanmelden (verplicht) voor de lezing via: aanmeldenarcheologie@outlook.com.

Bekijken onderzoeksdata tijdens onderzoek kasteel de Middelburg bij Alkmaar. (beeld: Nancy de Jong)

Lezing over de Bronstijd in Nederland

Posted on by
Beantwoorden

Afdeling Kennemerland van de AWN, de Nederlandse Archeologievereniging, organiseert samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o., op woensdag 29 januari een lezing over de Bronstijd (ca. 2000 tot 800 voor Chr.). De lezing wordt verzorgd door de heer dr. Karsten Wentink, archeoloog en gastonderzoeker bij de Universiteit Leiden. Zijn specialiteit is het Laat-Neolithicum en begin van de Bronstijd. De heer Wentink heeft meegewerkt aan de Bronstijd-tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden en het bijbehorende boek. In de lezing komen onder andere de late steentijd, migratie vanuit de steppen, de klokbekers, de Nebra schijf, de rol van de zon aan de orde.

Wanneer: woensdagavond 29 januari 2025, aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Waar: Archeologisch Museum Haarlem, Grote Markt 18 K, Haarlem (onder de Vleeshal)
Aanmelden: Deelname is gratis, aanmelden is verplicht. U kunt zich aanmelden voor de lezing via: aanmeldenarcheologie@outlook.com.

De Nebra schijf is een met goud ingelegde bronzen hemelschijf en is in 1999 gevonden in Nebra (Duitsland). De schijf dateert van circa 1750 v.Chr. en is rond 1600 v.Chr. als offer in de grond begraven. 

Tentoonstelling Bronstijd – Vuur van Verandering

De Bronstijd is een periode van veranderingen. Onder meer door de handel in grondstoffen voor brons ontstonden intensieve contacten over verre afstanden, gemeenschappen met economische macht en een nieuw wapen: het zwaard. De grote tentoonstelling geeft een overzicht van de Bronstijd in Nederland (2000 – 800 v. Chr.) en Europa, met spectaculaire offergaven, machtige rituele zwaarden en kostbare voorwerpen. De tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden is t/m 16 maart 2025 te bezoeken. De lezing is een uitstekende voorbereiding op een bezoek aan de tentoonstelling.

Zondag 16 juni: de Haarlemse Archeologiedag in de Bakenesserkerk

Posted on by
Beantwoorden

Op zondag 16 juni organiseert Bureau Archeologie samen met het Archeologisch Museum Haarlem en de Archeologische Werkgroep Haarlem (AWH) de Haarlemse Archeologiedag in de Bakenesserkerk, het kantoor van de Haarlemse archeologen. Deze dag staat volledig in het teken van archeologie en archeologisch onderzoek. Tussen 10.00-16.00 uur zijn er tal van activiteiten, rondleidingen en lezingen voor jong en oud.

Pijpenkopjes determineren.

Heeft u nog ergens een pot pijpenkoppen staan? Of een pijpje of pijpensteel in de tuin gevonden? Neem ze mee!
Dan kunt u deze laten zien om er achter te komen wie dat pijpje gemaakt heeft en hoe deze nu precies in uw achtertuin terecht is gekomen. Dus schroom niet en neem de doos, tas, blik of pot met pijpen mee om meer te leren over de bijzondere historie van deze voorwerpen.
Als onderdeel van de Archeologie dagen is de PKN, Stichting voor Onderzoek Historische Tabakspijpen aanwezig in de Bakenesserkerk. Zij staan daar klaar om u meer te vertellen over uw vondsten. Oud en jong is van harte welkom en samen met u maken we er een interessante en inspirerende dag van!
Naast het determineren van vondsten verzorgt de PKN ook een lezing over de historie van de Nederlandse kleipijp en wat deze betekent voor de archeologie. Lees meer over de PKN op hun website: www.tabakspijp.nl

Middeleeuwse schoenen van ’t Krom.

Het Gilde Haarlem geeft een aantal rondwandelingen in de Bakenesserbuurt.
Wist u dat Bakenes ooit het gebied van brouwers, schilders en pottenbakkers was? Bent u benieuwd, wandel dan mee met een gids van het Gilde Haarlem die u hierover zal vertellen. Aanvang: 11.15 – 12.15- 14.00 en 15.15 uur. ca. 45 minuten. Leuk voor alle leeftijden!

Gruis uitpluizen.

Mini expositie ‘archeologische vondsten van zolder.
Deze kleine tentoonstelling laat een aantal vondsten (gedaan in Haarlem) zien die recentelijk zijn overgedragen aan Bureau Archeologie Haarlem. Heeft u ook op zolder of elders in huis nog archeologische vondsten liggen, ooit gevonden ergens in Haarlem en bent u benieuwd wat het is? Dan kunt u langskomen om de spullen te laten determineren.

Middeleeuwse kookpot.

Programma:
Tussen 10.00 en 16.00 uur zijn er verschillende activiteiten, doorlopend te bezoeken:

  • Gruispluizen: sorteer zelf het materiaal uit beerputten: welke botje, pitten, zaden, stukjes aardewerk of metaal haal jij eruit?
  • Determinatietafel voor vondsten: laat je vondsten uit Haarlem zien aan de archeologen en zij vertellen er meer over. Alleen voor vondsten uit Haarlem, dus niet bijvoorbeeld iets van de vakantie is meegenomen.
  • Hoe oud is deze pijp? Leer meer over de kleipijpen en de makers ervan.
  • Kijk mee bij een archeologische tekenaar. Hoe teken je een archeologische voorwerp op schaal?
  • Kinderen activiteiten: speurtocht en knutselactiviteit voor kinderen.
  • Informatie en boekenstand: er zijn diverse archeologische publicaties te verkrijgen.
  • Leer meer over middeleeuws aardewerk, welke soorten aardwerk zijn er allemaal? Doe de quiz en weet meer!
Drinkschaal -tazza- van de opgraving aan ’t Krom.

Daarnaast zijn er op gezette tijden rondwandelingen en lezingen:

  • Wandelingen door de Bakenesserbuurt door het Gilde Haarlem.
    Vertrektijden 11.15 – 12.15- 14.00 en 15.15 uur. ca. 45 minuten
  • Mini lezingen in de kerkbanken.
    • Om 11.00 uur: 6000 jaar geleden in Haarlem door Anja van Zalinge (stadsarcheoloog, Bureau Archeologie Haarlem)
    • Om 12.00 en 14.30 uur: De Nederlandse Kleipijp: over het maken en de makers.
    • Om 11.30 en 13.00 uur: Recht uit ’t Krom, archeologisch onderzoek aan het Krom. Door Erik Weber (Archeologische Werkgroep Haarlem).
    • Om 15.00 uur: De archeologie en geschieden is van Huis ter Kleef door Tim Hoogendijk (Bureau Archeologie Haarlem).
Opgraving kasteel Huis ter Kleef.

Kijkje in het archeologisch depot

Posted on by

Hoe leuk is het om eens binnen te kijken op een plek waar je normaal niet kunt komen? Op zondag 19 juni houdt het archeologisch depot een open dag. Hier worden voorwerpen bewaard die bij opgravingen in Haarlem zijn gevonden. En uiteraard helpen de leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem een handje mee. Komt je ook?  

In het depot ligt van alles; van kookpotten tot tegels en van leren schoenen tot botmateriaal. Allemaal bij archeologisch onderzoek in Haarlem tevoorschijn gekomen. “Alles moet op een speciale manier verpakt worden, een voorwerp van hout bewaar je bijvoorbeeld op een andere manier dan metaal”, vertelt Marjolein van den Dries, conservator van het Archeologisch Museum Haarlem aan de Grote Markt. “Zo zorgen we ervoor dat deze vondsten uit het verleden van Haarlem zo goed mogelijk bewaard blijven.”

Schat aan informatie
De deuren van het archeologisch depot zijn normaal gesproken gesloten voor het publiek. “Het leuke is dus dat je nu een kijkje kan nemen op een plek waar je normaal niet komt. We hebben natuurlijk ons museum aan de Grote Markt, waar de mooiste vondsten te zien zijn. En ook in de Bakenesserkerk waar het team Erfgoed werkt, zijn vitrines met voorwerpen. Maar daarnaast zijn er nog een heleboel spullen die in de afgelopen decennia opgegraven zijn, die je normaal niet kunt bekijken. Nu dus wel.”

De vondsten in het depot vertellen ons van alles over het verleden van Haarlem. “Wanneer er ergens een opgraving is, worden alle vondsten eerst schoongemaakt en onderzocht. En uiteindelijk komen ze dan hier terecht. De archeologen maken een rapport over zo’n opgraving waarin staat welke informatie over het verleden we hieruit kunnen halen.

Activiteiten
De open dag wordt georganiseerd door de archeologen van de gemeente Haarlem samen met de Archeologische Werkgroep Haarlem (AWH). Aanleiding zijn de Nationale Archeologie Dagen. Tijdens de open dag zijn er rondleidingen door het depot. Ook kun je luisteren naar verhalen over het archeologisch onderzoek aan de Nassaulaan en Huis ter Kleef. Kijk mee hoe het restaureren en conserveren van glas en metaal in zijn werk gaat. Je kunt ook zelf aan de slag met het uitpluizen van materiaal uit de gracht of een beerput. Voor kinderen zijn er leuke (knutsel)activiteiten. Heb je zelf iets gevonden, neem het dan mee naar het vondstenspreekuur. Dé kans om meer te weten te komen over jouw vondst en vragen te stellen aan de beroepsarcheologen en amateurarcheologen van onze stad!

Lezingen opgraving kasteel Huis ter Kleef
Om 14.00 en 15.00 uur wordt een lezing over de opgravingen van het Haarlemse kasteel Huis ter Kleef gehouden. De leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem hebben het kasteel begin jaren 90 blootgelegd. Hierbij kwamen niet alleen de funderingen van het complete kasteel tevoorschijn, maar ook vele duizenden vondsten van keramiek, bot, metaal en glas. Samen met de archeologen van de gemeente Haarlem wordt momenteel het onderzoek uitgewerkt en de bewoningsgeschiedenis ontrafeld. We vertellen je graag over onze ontdekkingen!     

Locatie
De open dag is van 12.00 tot 16.00 uur. Het archeologisch depot zit aan de Korte Verspronckweg 7-9. Toegang is gratis. Ook de Bakenesserkerk is die zondag open voor publiek. Hier zijn verschillende vitrines met archeologische vondsten.

Geslaagde Archeologiedag!

Posted on by

Gruis pluizen, scherven dateren en zelf potjes tekenen. Het kon allemaal tijdens de Archeologiedag op zaterdag 12 oktober jl. in het Archeologisch Museum Haarlem. Samen met de vrijwilligers van het museum lieten de leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. ruim 175 geïnteresseerden – jong, oud, Haarlemmer of van ver over de grens- kennismaken met de leuke en boeiende wereld van de Nederlandse archeologie!

Hieronder enkele actiefoto’s om nog even na te genieten:

Haarlem doet weer mee aan Nationale Archeologiedagen!

Posted on by

Op zaterdag 12 oktober organiseren Team Archeologie Haarlem, het Archeologisch Museum Haarlem en de Archeologische Werkgroep Haarlem weer diverse activiteiten tijdens de Nationale Archeologiedagen. Er zijn leuke workshops, demonstraties en kinderactiviteiten. De activiteiten vinden plaats in het Archeologisch Museum, tussen 12.00 en 16.00 uur en zijn gratis toegankelijk. Tijdens de Archeologiedagen kan iedereen die geïnteresseerd is kennis maken met de leuke en boeiende wereld van de Nederlandse archeologie!

Programma:

Workshop gruis uitvlooien (doorlopend)
Uit de gracht van het middeleeuwse kasteel Huis ter Kleef is heel veel fijn gruis opgegraven. In dit gruis bevinden zich allerlei interessante resten, zoals botjes, schelpen en kleine voorwerpen. Denk aan knoopjes, dobbelsteentjes en spelden. Help mee met het uitzoeken van de honderden kilo’s gruis. Gewapend met een pincet en een vergrootglas kun je gelijk aan de slag.

Workshop leren scherven determineren (doorlopend)
Tijdens opgravingen worden vaak enorme hoeveelheden scherven keramiek gevonden. Help mee met determineren van de scherven. Aan de hand van kenmerken van de scherf ontdek je in enkele stappen van welk voorwerp de scherf afkomstig is en hoe oud de scherf is. We hebben een handige schervenplattegrond voor je gemaakt. Je hoeft dus echt geen volleerd archeoloog te zijn om mee te doen.

Demonstratie potjes tekenen (doorlopend)
Benieuwd wat er met alle opgegraven potjes wordt gedaan? Kijk mee met een echte tekenaar en leer waarom alle potten heel precies worden opgemeten en getekend. Ook zijn er archeologische boeken aanwezig waarin je kunt zien wat er met de tekeningen wordt gedaan en waarom ze zo belangrijk voor archeologen zijn.

Over de Nationale Archeologiedagen
De Haarlemse Archeologiedag is onderdeel van de Nationale Archeologiedagen. In dit weekend organiseren archeologen, amateurarcheologen en vrijwilligers allerlei activiteiten voor iedereen die geïnteresseerd is in het rijke verleden van ons land en de leuke en boeiende wereld van de Nederlandse archeologie. Dit jaar worden de Nationale Archeologiedagen alweer voor de vijfde keer georganiseerd. En Haarlem doet al vanaf het prille begin enthousiast mee!

Locatie:

Archeologisch Museum Haarlem
Grote Markt 18k
12.00 -16.00 uur
Alle activiteiten zijn gratis! (aanmelden niet nodig)

Meer informatie:
www.archeologiedagen.nl

Weer snoeien ruïne Huis ter Kleef tijdens NLDoet!

Posted on by

Tussen al het groen in de Haarlemmer Kweektuin ligt een echt kasteel verborgen. Dit is de ruïne van het middeleeuwse kasteel Huis ter Kleef. Afgelopen jaar is tijdens de nationale vrijwilligersdag NLDoet al een flink deel van de ruïne gesnoeid. Dit jaar gaan we verder met snoeien om de ruïne beter zichtbaar te maken. Helpt u ook mee?

 

Op zaterdag 16 maart a.s. doet de Archeologische Werkgroep Haarlem e.o. samen met vrijwilligers van de Haarlemmer Kweektuin en Natuur- en Milieueducatie (NME) van de gemeente Haarlem mee aan NLDoet. Door een uitgebreide snoeibeurt wordt de ruïne van het kasteel Huis ter Kleef weer zichtbaar en beleefbaar gemaakt voor de bezoekers van Haarlemmer Kweektuin. Want wie wil er nou geen leuk kasteel?

Aanmelden
U kunt zich aanmelden via: vrijwilligers@haarlemmerkweektuin.nl. Wie wil komen kijken is ook van harte welkom. We zijn van 10.00 tot 14.00 uur in de Haarlemmer Kweektuin!

Haarlemmer Kweektuin
Kleverlaan 9
2023 JC Haarlem