Op zaterdag 15 en zondag 16 oktober stond heel Nederland in het teken van de Archeologiedagen. Het publiek kon op diverse plekken in het land kennismaken met archeologie en veel dingen zelf doen en uitproberen. Zo ook in Haarlem, waar bureau Archeologie, het Archeologisch Museum Haarlem en de Archeologische Werkgroep Haarlem (AWH) samen een bruisend programma hadden georganiseerd. In twee dagen tijd hebben meer dan 1.000 belangstellenden –jong en oud- kennis kunnen maken met de fascinerende wereld van de Haarlemse archeologie!
Cornelis en de beerput
De feestvreugde werd extra luister bijgezet met de kersverse middeleeuwer Cornelis, die na een verblijf van honderden jaren in de bodem recent een nieuw gezicht heeft gekregen en in het museum kon worden bewonderd. En –helemaal van deze tijd- kon het publiek tijdens de Archeologiedagen een selfie met Cornelis maken. Daarnaast werd enkele dagen voor de start van de Archeologiedagen op de locatie in de Haarlemmer Kweektuin een heuse beerput in de Kaatsbaan van het kasteel Huis ter Kleef gevonden. De beerput werd bewaard en kon tijdens de Archeologiedagen live voor de ogen van het publiek worden opgegraven.
Workshops en lezingen
In de Kaatsbaan stond het archeologisch onderzoek van kasteel Huis ter Kleef centraal. Wie meer wilde weten, kon aanschuiven bij een mini-lezing over de opgravingen en de maquette van het kasteel bekijken. Het publiek kon ook deelnemen aan workshops kastelen bouwen, leren scherven dateren, gruis uit de gracht uitvlooien en zien hoe opgegraven potjes worden getekend. In de Kaatsbaan werd onder grote publieke belangstelling de beerput opgegraven, waarin enkele dagen daarvoor een mooie steengoed kan was gevonden. De kan -uit het Duitse Westerwald en te dateren tussen 1650 en 1675- stond op een ereplek tentoongesteld. Naast de binnenactiviteiten kon het publiek buiten kijken naar het booronderzoek op het kasteelterrein van Huis ter Kleef. Dat archeologie lééft bleek wel uit de enthousiaste reacties van de vele bezoekers.
In de schijnwerpers
Wie nog even wil zien hoe de Archeologiedag in de Haarlemmer Kweektuin is geweest moet hieronder zeker even de live tv-rapportages van RTV Noord-Holland en Haarlem 105 bekijken, of het verslag in het Haarlems Dagblad nog even lezen. Daarnaast zijn voorafgaand diverse radio-interviews gehouden en stonden de Archeologiedagen in diverse Haarlemse kranten aangekondigd.
- TV-rapportage Archeologiedagen in NH Leeft van RTV Noord-Holland
- Verslag Archeologiedagen in Haarlems Dagblad
- TV-rapportage Archeologiedag op Haarlem 105
Veel dank
Met dank aan de betrokken medewerkers van de Haarlemmer Kweektuin, Nederlands Hout, Stadsherstel Amsterdam en Aannemingsbedrijf Holleman Santpoort!
Maak een selfie met de middeleeuwse Cornelis (zaterdag en zondag, 13.00-17.00 uur)
De leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem (AWH) zijn van alle markten thuis. Of het nu gaat om opgravingen, excursies of open dagen voor het publiek, ze draaien de hand er niet voor om. Hoe anders was het tijdens een dagje botten tellen. Want hoe herken je nou de botten van een zoogdier of een vogel? En waaraan zie je eigenlijk het verschil tussen de botten van een koe, konijn en een hert?
onlangs diverse zakken met botmateriaal uit de slotgracht van Kasteel Huis ter Kleef aan een nader onderzoek onderworpen. De vele vondsten en de gegevens van deze opgraving worden momenteel uitgebreid onderzocht en beschreven, met als einddoel een vuistdikke publicatie en een mooie tentoonstelling in het Archeologisch Museum Haarlem. De meeste vondsten, zoals keramiek, glas en metaal, zijn bekend terrein voor de enthousiaste leden, maar botmateriaal is toch een vak apart. Het botmateriaal van Huis ter Kleef wordt dan ook door een gespecialiseerd bedrijf onderzocht.
Kleef verzameld. En doordat tot op de meter en grondlaag nauwkeurig bekend is wel botje waar is gevonden en hoe oud dat is, kunnen er zeer gedetailleerde vragen over de bewoningsgeschiedenis worden beantwoord. Botmateriaal zelf is lastig te dateren, maar gelukkig geldt dit juist niet voor de vele duizenden scherven keramiek uit de gracht . Hierdoor weten we vrij nauwkeurig uit welke periode een botje afkomstig is.
verschillende kasteelruimten en de wegwerppatronen van de bewoners. Daarnaast kan worden bepaald welke dieren op het menu stonden, of ze jong waren of oud en of het alledaags voedsel betrof of juist sjieke hapjes voor een adellijke dis. En of de dieren van verre werden aangevoerd, of er zelf geslacht werd of dat er alleen stukken vlees werden gekocht. Kortom botten kunnen ons veel vertellen.
schelpen, ontstaat goed inzicht inde hoeveelheid botten die in totaal zijn opgegraven en onderzocht kunnen worden. Op basis hiervan kan een gespecialiseerd bureau heel gericht een offerte voor het te onderzoeken botmateriaal verstrekken. In totaal zijn er meer dan 50 kratten met zakken botmateriaal geborgen. Een klein deel was al onderzocht en in 1995 in het eerste beknopte boek over de opgraving van Huis ter Kleef beschreven. Nu is de tijd rijp voor nieuw onderzoek aan deze oude botten. Vandaar dat de AWH graag een handje hielp bij het tellen van de botten. De botten gingen door de enthousiaste uitleg van de stadsarcheoloog al snel leven en er ontstonden spontaan allerlei beelden van uitgebreide banketten. Je zou er haast trek van krijgen…
Afgelopen weken hebben meer dan 700 leerlingen van basisschool ter Cleeff in het kader van het jaarlijkse project kust en cultuur zich in de Haarlemse archeologie verdiept. Samen met het Archeologisch Museum Haarlem hielp de Archeologische Werkgroep Haarlem (AWH) uiteraard enthousiast een handje mee. Want wat is er nou leuker om de passie voor archeologie bij kinderen aan te wakkeren!
Voor de start van het archeologie-project werd door de juffen en enkele kinderen in het diepste geheim een leuke film gemaakt. Naast allerlei graafgereedschap als scheppen en troffels had de AWH ook enkele echte vondsten beschikbaar gesteld, waaronder niet alleen scherven maar ook een echte gave jacobakan van het kasteel Huis ter Kleef. Deze jacobakan speelde vervolgens een belangrijke rol tijdens het project. Naast de rekwisieten voor de film leverde de AWH echte middeleeuwse kookpotjes, kannetjes, borden en kinderspeelgoed –opgegraven op Huis ter Kleef- voor de inrichting van een vitrine. Daarnaast werd met opgraafspullen en gereedschap een heuse pop-up opgraving in de hal van de school ingericht. Alle kinderen konden zo goed zien hoe een opgraving er uit ziet.
In de gracht van het kasteel Huis ter Kleef is een van de oudste pispotten van Haarlem aangetroffen. Het betreft een pispot van grijsbakkend aardewerk uit de periode 1350-1400. De pispot is waarschijnlijk doelbewust grijs gebakken. Door de zuurstoftoevoer in de oven af te sluiten bakt de klei namelijk niet alleen grijs in plaats van rood, maar wordt het baksel ook minder poreus, waardoor de pispot minder urine opneemt en zo ‘aangenamer’ ruikt. De pispot is helemaal ongeglazuurd en heeft aan de binnenzijde wat kalkaanslag van urine.
